Bong điểm bám dây chằng chéo trước: Tổn thương không thể xem nhẹ ở người trẻ
Tổn thương dây chằng chéo trước (ACL) là tình trạng mảnh xương nhỏ ở mâm chày – nơi dây chằng chéo trước bám vào – bị bong ra khỏi vị trí giải phẫu sau chấn thương. Thay vì dây chằng bị đứt ngang, lực chấn thương lại kéo bật phần xương bám của dây chằng ra ngoài.
Nói một cách dễ hiểu, dây chằng giống như một chiếc võng được căng giữa hai chiếc đinh trên tường. Khi một chiếc đinh bị bật ra, chiếc võng sẽ mất độ căng và không còn thực hiện đúng chức năng ban đầu. Việc điều trị lúc này không phải là “vá chiếc võng”, mà là đưa chiếc đinh trở lại đúng vị trí để hệ thống hoạt động bình thường trở lại.
Về bản chất, bong điểm bám dây chằng chéo trước là một dạng gãy xương trong khớp gối.
Vì sao tổn thương này thường gặp ở thanh thiếu niên?
Ở người trẻ tuổi, đặc biệt trong giai đoạn xương còn phát triển, cấu trúc điểm bám xương thường yếu hơn dây chằng. Vì vậy khi có lực xoắn hoặc chấn thương mạnh vùng gối, thay vì dây chằng bị đứt, phần xương nơi dây chằng bám vào lại bị bong ra.
Tình trạng này thường xuất hiện sau:
- Tai nạn thể thao
- Té ngã khi chơi vận động
- Tai nạn giao thông
- Chấn thương xoắn gối đột ngột
Người bệnh thường đau nhiều vùng gối, sưng nhanh sau chấn thương và khó khăn khi đi lại.
Bong điểm bám dây chằng chéo trước có nguy hiểm không?
Điều đáng lưu ý là nếu tổn thương không được chẩn đoán và điều trị đúng cách, dây chằng chéo trước sẽ mất sức căng và không còn đảm bảo chức năng giữ vững khớp gối.
Hậu quả có thể dẫn đến:
- Lỏng gối
- Mất vững khớp gối
- Hạn chế vận động
- Tăng nguy cơ tổn thương sụn chêm và sụn khớp về lâu dài
Do đây là một tổn thương xương, quá trình liền xương thông thường sẽ cần khoảng 6 tuần sau khi mảnh xương được đưa về đúng vị trí giải phẫu.
Phân loại bong điểm bám dây chằng chéo trước
Theo phân loại Meyer và McKeever, tổn thương được chia thành 4 mức độ:
- Độ I – Bong không di lệch: Mảnh xương bị bong nhưng vẫn nằm sát vị trí cũ, khớp gối còn tương đối vững.
- Độ II – Bong một phần: Phần trước của mảnh xương bị nâng lên trong khi phía sau vẫn còn dính, tạo hình ảnh giống như “bản lề”.
- Độ III – Bong hoàn toàn: Mảnh xương bong hoàn toàn khỏi mâm chày và di lệch lên trên.
- Độ IV – Bong hoàn toàn kèm xoay lật: Mảnh xương bị bong hoàn toàn, có thể xoay lộn ngược, tách rời hoặc gãy phức tạp.
Việc phân loại có ý nghĩa quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị.
Khi nào cần phẫu thuật?
Với các tổn thương độ I hoặc một số trường hợp độ II, điều trị bảo tồn bằng bất động có thể được cân nhắc nếu phim kiểm tra cho thấy mảnh xương trở về vị trí phù hợp.
Tuy nhiên, với các trường hợp di lệch làm mất sức căng của dây chằng chéo trước, phẫu thuật là chỉ định cần thiết để phục hồi độ vững của khớp gối.
Trước đây, phương pháp mổ mở bắt vít cố định thường được sử dụng và mang lại hiệu quả tốt. Hiện nay, cùng với sự phát triển của kỹ thuật nội soi, phần lớn các trường hợp bong điểm bám dây chằng chéo trước đều có thể được điều trị bằng phẫu thuật nội soi.
Ưu điểm của phương pháp này gồm:
- Ít xâm lấn
- Sẹo mổ nhỏ
- Quan sát rõ tổn thương trong khớp
- Hỗ trợ phục hồi chức năng tốt hơn
- Tăng tính thẩm mỹ sau mổ
- Điều trị đúng thời điểm giúp bảo tồn chức năng khớp gối
Bong điểm bám dây chằng chéo trước là tổn thương có thể phục hồi tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Ngược lại, việc trì hoãn điều trị có thể khiến khớp gối mất vững kéo dài và ảnh hưởng đến chức năng vận động về sau.
Nếu bạn gặp chấn thương gối sau vận động, tai nạn hoặc có cảm giác lỏng gối, đau và sưng kéo dài sau chấn thương, nên thăm khám sớm với BS Vũ Anh - Chuyên khoa chấn thương chỉnh hình & Y học thể thao để được đánh giá chính xác mức độ tổn thương và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.